راهکاری نوین برای حمایت از اقشار کمدرآمد
افزایش قیمت مسکن و اجارهبها در سالهای اخیر، دسترسی اقشار کمدرآمد به سرپناه مناسب را با چالشهای جدی مواجه کرده است. در این میان، وجود تعداد قابلتوجهی املاک و خانههای بلاصاحب یا بلااستفاده، فرصتی بالقوه برای کاهش فشار بازار مسکن به شمار میرود. این مقاله به بررسی امکان تخصیص این املاک در چارچوب «اجارهداری حرفهای» با تخفیف ویژه برای افراد کمدرآمد پرداخته و مزایا، چالشها و الزامات اجرایی آن را تحلیل میکند.
مسکن بهعنوان یکی از نیازهای اساسی انسان، نقش مهمی در امنیت اجتماعی، سلامت روان و ثبات اقتصادی خانوادهها دارد. با این حال، رشد نامتوازن درآمدها نسبت به هزینههای مسکن، بهویژه در کلانشهرها، سبب شده بخش قابلتوجهی از جامعه توانایی تأمین مسکن مناسب را از دست بدهد. در کنار این بحران، آمارها نشان میدهد تعداد قابلتوجهی واحد مسکونی به دلایل حقوقی، وراثتی، مدیریتی یا اقتصادی بلاصاحب یا بلااستفاده باقی ماندهاند. بهرهبرداری هدفمند از این املاک میتواند بهعنوان یک راهکار اجتماعی–اقتصادی مورد توجه قرار گیرد.
مفهوم املاک بلاصاحب و اجارهداری حرفهای
املاک بلاصاحب به واحدهایی اطلاق میشود که مالک مشخص یا فعال ندارند، یا به دلایلی از چرخه بهرهبرداری خارج شدهاند. اجارهداری حرفهای نیز مدلی است که در آن نهادهای تخصصی (دولتی، شبهدولتی یا خصوصی) مدیریت، نگهداری و اجاره واحدهای مسکونی را بهصورت نظاممند و بلندمدت بر عهده میگیرند. ترکیب این دو مفهوم میتواند بستری برای تأمین مسکن مقرونبهصرفه فراهم آورد.
مزایای تخصیص املاک بلاصاحب به اقشار کمدرآمد
کاهش فشار بر بازار اجاره: ورود واحدهای جدید به بازار اجاره، به تعادل عرضه و تقاضا کمک میکند.
افزایش دسترسی به مسکن مناسب: تخفیفهای هدفمند امکان سکونت پایدار را برای خانوارهای کمدرآمد فراهم میسازد.
کاهش آسیبهای اجتماعی: تأمین مسکن امن میتواند از گسترش حاشیهنشینی و بیخانمانی جلوگیری کند.
احیای داراییهای راکد: املاک بلااستفاده به داراییهای مولد تبدیل میشوند.
تقویت عدالت اجتماعی: تخصیص منابع بلااستفاده به نیازمندان، توزیع عادلانهتر امکانات را به همراه دارد.
الزامات و چالشهای اجرایی
اجرای موفق این طرح نیازمند بسترهای قانونی و نهادی مشخص است. شناسایی دقیق املاک بلاصاحب، تعیین تکلیف حقوقی آنها، تأمین منابع مالی برای بازسازی و نگهداری، و طراحی سازوکار شفاف برای شناسایی واجدان شرایط از مهمترین الزامات است. همچنین، جلوگیری از سوءاستفاده، حفظ کرامت مستأجران و تضمین کیفیت سکونت از چالشهایی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
نتیجهگیری
تخصیص املاک و خانههای بلاصاحب در قالب اجارهداری حرفهای با تخفیف ویژه برای افراد کمدرآمد، میتواند بهعنوان راهکاری پایدار و کارآمد برای مقابله با بحران مسکن مورد استفاده قرار گیرد. این رویکرد، ضمن بهرهبرداری بهینه از منابع موجود، زمینهساز ارتقای عدالت اجتماعی و بهبود کیفیت زندگی اقشار آسیبپذیر خواهد بود؛ مشروط بر آنکه با برنامهریزی دقیق، شفافیت و همکاری نهادی همراه شود.
واهب 
بیان دیدگاه