تحول در نظام سلامت، بیش از آنکه یک پیشبینی باشد، یک ضرورت است. با توجه به ناکارآمدیهای موجود، هزینههای بالا و دسترسی محدود در بسیاری از از مراجعات روتین به پزشک خانواده توسط سیستمهای هوش مصنوعی (AI) نه تنها قابل دفاع است، بلکه مسیر ناگزیر آینده مراقبتهای اولیه است.
هسته اصلی این تحول بر مبنای این واقعیت استوار است که بخش بزرگی از وظایف پزشکان خانواده – شامل دستورات پاراکلینیکی دورهای، پایش نتایج، تنظیم دوز داروهای مزمن و ارسال پیامهای پیشگیرانه – ماهیتی الگوریتمی، تکراری و مبتنی بر پروتکل دارند. این کارکردها، دقیقاً همان زمینهای هستند که هوش مصنوعی در آن برتری دارد و میتواند دقیقتر، سریعتر و ارزانتر از انسان عمل کند.
۱. در سناریوی آینده، یک سامانه پرونده الکترونیک هوشمند که با موبایل هر فرد در ارتباط است، میتواند مسئولیت موارد روتین سلامت را بر عهده بگیرد:
مدیریت بیماریهای مزمن (مانند فشار خون، دیابت): AI به طور خودکار نتایج آزمایش خون ماهانه یا سهماهه را تحلیل میکند، دوز دارو را بر اساس پروتکلهای اثباتشده تنظیم کرده و تغییرات لازم را مستقیماً به داروخانه و بیمار (از طریق اپلیکیشن) اعلام میکند.
غربالگری و پیشگیری هوشمند: سیستم به صورت فعال و بر اساس سن، جنسیت و سوابق فرد، دستور تستهای غربالگری لازم را صادر کرده و نتایج را بدون نیاز به ویزیت انسانی، تفسیر و پیگیری میکند.
پاسخگویی سریع: AI میتواند به پرسشهای استاندارد بیمار در مورد علائم خفیف و روتین در لحظه پاسخ دهد و نیاز به قرار ملاقاتهای وقتگیر را از بین ببرد.
این حذف ، نه تنها هزینههای نظام سلامت را به شدت کاهش میدهد، بلکه منابع انسانی گرانبها را آزاد میسازد.
۲.بخش کوچک باقیمانده: تمرکز بر انسان، پیچیدگی و بحرانی که شامل بیماریهای نادر، تظاهرات غیرمعمول، مشکلات همزمان چندگانه مسائل روانی-اجتماعی و نیاز به مداخله فیزیکی هستند، نیاز به آموزش پزشکی را نه کاهش، بلکه تخصصیتر میکند.
قضاوت در موارد نامشخص: پزشک آینده صرفاً برای مواقعی که AI به بنبست رسیده (مثلاً «وضعیت غیرقابل طبقهبندی» یا «نیاز به بررسی بیشتر») وارد عمل میشود. این نیاز به قضاوت بالینی قوی، دانش عمیق در پاتوفیزیولوژی و استدلال استقرایی-قیاسی دارد که در محیط آموزشی باید با شدت بیشتری تمرین شود.
پزشکی همدلانه : هنگامی که AI تشخیص یک بیماری صعبالعلاج را میدهد، پزشک باید بتواند ارتباط انسانی، همدلی و حمایت روانی لازم را فراهم کند. این مهارتهای نرم، هسته اصلی آموزش پزشکی در عصر AI خواهند بود.
۳. تحول در محتوای آموزش پزشکی
در این چشمانداز، نظام آموزشی نمیتواند به روش گذشته ادامه دهد. ضرورت آموزش پزشکی به شرح زیر متحول میشود:
نتیجهگیری:
اینکه درصد بسیار بالا مراجعات روتین به پزشک خانواده حذف میشوند، به این معنی نیست که آموزش پزشکی کاهش یابد. بلکه بدین معنی است که باید به طور کامل محتوا و جهتگیری آن تغییر کند. ما به پزشکان کمتری نیاز خواهیم داشت که وظایف روتین انجام دهند، اما به پزشکان با مهارتهای عالی، تخصصی و انسانی بیشتری نیاز خواهیم داشت تا درصد محدود موارد بحرانی و پیچیده، از شکست سیستم و رنج انسانی جلوگیری کنند. پزشک آینده یک مدیر بحران هوشمند است، نه یک ارائهدهنده خدمات تکراری.
واهب 
بیان دیدگاه