افزایش تعداد شیفتهای کاری در عصر هوش مصنوعی؛ راهکاری برای حفظ اشتغال و سلامت اجتماعی
با گسترش فناوریهای هوش مصنوعی و اتوماسیون، ساختار بازار کار در سراسر جهان دستخوش تغییرات عمیقی شده است. بسیاری از وظایف انسانی توسط ماشینها و الگوریتمها جایگزین میشوند، و این امر خطر بیکاری گسترده و آسیبهای روانی و اجتماعی ناشی از آن را به همراه دارد. در چنین شرایطی، یکی از رویکردهای نوآورانه میتواند افزایش تعداد شیفتهای کاری به جای کاهش نیروی انسانی باشد. این مقاله به بررسی امکانپذیری، مزایا، چالشها و راهکارهای اجرایی این سیاست در عصر هوش مصنوعی میپردازد.ورود هوش مصنوعی به صنایع مختلف، بهویژه تولید، خدمات و حملونقل، باعث افزایش بهرهوری و کاهش نیاز به نیروی انسانی شده است. در نتیجه، مسئلهی بیکاری تکنولوژیک به یکی از نگرانیهای اساسی دولتها، اقتصاددانان و جامعهشناسان بدل شده است.
بیکاری صرفاً یک مشکل اقتصادی نیست؛ بلکه اثرات روانی و اجتماعی گستردهای چون کاهش عزتنفس، افزایش نارضایتی، احساس بیفایدگی و حتی ناهنجاریهای اجتماعی را در پی دارد.
ازاینرو، یافتن راهکارهایی برای توزیع عادلانهتر فرصتهای شغلی در عصر هوش مصنوعی، ضرورتی انکارناپذیر است.پیشنهاد طرح: افزایش تعداد شیفتهای کاری
در سیستم سنتی، مشاغل معمولاً در قالب سه شیفت کاری (صبح، عصر و شب) سازماندهی میشوند.
پیشنهاد این مقاله آن است که با استفاده از ظرفیت بالای فناوریهای جدید (که امکان کار مداوم ۲۴ ساعته را فراهم میکنند)، تعداد شیفتها به چهار یا حتی پنج شیفت افزایش یابد.
به این ترتیب، زمان کاری هر فرد کاهش یافته اما تعداد افراد شاغل افزایش پیدا میکند.مزایای اجرای طرح
۱. کاهش نرخ بیکاری
با تقسیم زمان کار میان افراد بیشتر، فرصت اشتغال برای گروههای گستردهتری فراهم میشود، بدون آنکه حجم کل تولید کاهش یابد.
۲. ارتقای سلامت روانی و اجتماعی
داشتن شغل پارهوقت—عامل مهمی در حفظ عزتنفس، روابط اجتماعی و ثبات خانوادگی است.
افزایش اشتغال جزئی میتواند مانع از گسترش احساس بیهودگی و طرد اجتماعی شود.۳. ایجاد تنوع و انعطاف در بازار کار
شیفتهای کوتاهتر و متنوعتر میتوانند با سبک زندگی گروههای مختلف هماهنگتر باشند.
۴. سازگاری با فناوریهای هوشمند
سیستمهای خودکار میتوانند در فاصلهی بین شیفتها فعالیت کرده و بهرهوری را بالا نگه دارند، بدون اینکه نیروی انسانی به طور کامل حذف شود.
پیشنهادهای سیاستی
کاهش ساعات کار هفتگی رسمی (مثلاً از ۴۴ ساعت به ۳۰ ساعت) همراه با حفظ حقوق نسبی از طریق یارانه یا مالیات هوش مصنوعی.
مشوقهای مالی برای کارفرمایان که از سیستم چندشیفتی برای جذب نیروهای بیشتر استفاده میکنند.
پایش اثرات اجتماعی و روانی طرحها برای ارزیابی موفقیت در کاهش آسیبهای بیکاری.
توسعه آموزش مهارتهای انسانی و خلاقانه که مکمل کار هوش مصنوعی باشند، نه در رقابت با آن.
نتیجهگیری
هوش مصنوعی قرار نیست صرفاً جایگزین انسان شود، بلکه میتواند فرصتی برای بازتعریف نقش انسان در کار باشد.
افزایش تعداد شیفتهای کاری، رویکردی انسانی و اجتماعی است که میتواند با بهرهگیری از فناوریهای جدید، اشتغال، آرامش روانی و انسجام اجتماعی را در جوامع حفظ کند.
در جهانی که ماشینها بیوقفه کار میکنند، عدالت اجتماعی اقتضا میکند که «کار» میان انسانها نیز عادلانهتر توزیع شود.
واهب 
بیان دیدگاه