حذف صفر از پول یکی از اقدامات اقتصادی است که معمولاً در کشورهایی با تورم مزمن یا ابرتورم بهکار گرفته میشود. این سیاست با هدف بهبود کارکرد پول ملی، سادهسازی مبادلات مالی، و افزایش اعتماد عمومی نسبت به پول انجام میشود. با این حال، اجرای این سیاست در کشوری که بیش از یک دهه دچار تورم مزمن بوده است، چالشهای خاصی دارد که بدون اصلاحات ساختاری گسترده، میتواند تأثیرات آنی اما کوتاهمدت و حتی منفی به همراه داشته باشد.
تورم مزمن، وضعیتی است که در آن نرخ تورم برای مدت طولانی در سطح بالایی باقی میماند و باعث کاهش مستمر ارزش پول ملی، بیاعتمادی عمومی، اختلال در نظام حسابداری و افزایش هزینههای مبادلات اقتصادی میشود. یکی از اقدامات دولتها برای مقابله با آثار ظاهری این پدیده، حذف صفر از پول ملی است. این اقدام بیشتر جنبه نمادین و روانی دارد و به تنهایی نمیتواند مشکل تورم را حل کند. اما در عین حال، اگر با سیاستهای کلان اقتصادی هماهنگ باشد، میتواند به تثبیت نسبی انتظارات تورمی و بهبود فضای اقتصادی کمک کند.
حذف صفر از پول: اهداف و توجیهها
هدف اصلی از حذف صفرها، اصلاح ظاهر پول ملی است تا مبادلات، محاسبات و گزارشهای مالی سادهتر شوند. همچنین این اقدام ممکن است با انگیزه بازگرداندن اعتماد عمومی نسبت به پول ملی و تسهیل عملیات بانکی و حسابداری صورت گیرد.
برخی از مزایای اولیه حذف صفرها عبارتاند از:
کاهش حجم اسکناس و سکه در گردش؛
کاهش خطاهای حسابداری؛
تسهیل عملیات بانکی و مالی؛
اثر روانی مثبت در کوتاهمدت.
اما این اهداف تنها زمانی تحقق مییابند که تورم مهار شده و سیاستهای پولی و مالی انضباط یافته باشند.
شرایط اقتصادی و پیامدهای حذف صفر در دوران تورم مزمن
در کشوری با بیش از یک دهه تورم مزمن، حذف صفر بدون اصلاحات بنیادی، نتایج محدودی خواهد داشت و حتی ممکن است آثار منفی برجای گذارد. مهمترین نکاتی که در ارزیابی این اقدام باید مد نظر قرار گیرند عبارتاند از:
تداوم تورم:
در غیاب اصلاحات پولی، حذف صفر صرفاً یک تغییر اسمی است. اگر تورم ادامه یابد، صفرهای جدید به سرعت به اقتصاد باز خواهند گشت.
هزینههای اجرایی بالا:
تغییر اسکناس و سکه، بروزرسانی سیستمهای نرمافزاری و سختافزاری، آموزش کارکنان و اطلاعرسانی عمومی هزینههای هنگفتی را بر دولت و بخش خصوصی تحمیل میکند.
ریسک سردرگمی عمومی:
مردم ممکن است در کوتاهمدت دچار سردرگمی شوند، بهویژه در کشوری با سطح پایین سواد مالی.
اثرگذاری روانی محدود:
در صورت فقدان اعتماد عمومی به دولت و بانک مرکزی، اثرات روانی مثبت نیز پایدار نخواهند بود.
نتیجهگیری و پیشنهادات
حذف صفر از پول در کشوری با سابقه تورم مزمن بیش از یک دهه، اقدامی پرریسک و محدود از نظر تأثیر واقعی است. در غیاب اصلاحات ساختاری در حوزههای مالی، بودجهای، سیاست پولی، و شفافیت اقتصادی، این سیاست صرفاً یک تغییر ظاهری خواهد بود.
واهب 
بیان دیدگاه