در سالهای اخیر، گرایش به زندگی مجردی در بسیاری از نقاط جهان و از جمله در کشور ما، رو به افزایش است. این پدیده، که زمانی کمتر رایج بود د، اکنون به یک سبک زندگی قابل توجه تبدیل شده و ابعاد مختلف اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جوامع را تحت تأثیر قرار داده است.
ابعاد جهانی پدیده تجرد
در کشورهای غربی، زندگی مجردی به طور فزایندهای به یک هنجار اجتماعی تبدیل شده است. عواملی چون تغییر نگرشهای اجتماعی به سناریو های اقتصادی ، نبود مشاغل پایدار ، رشد تکنولوژی هوش مصنوعی و غیره و افزایش استقلال مالی زنان، اولویتبندی تحصیلات و شغل، و افزایش سن ازدواج در این روند نقش اساسی دارند. برای مثال، در بسیاری از کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی، میانگین سن اولین ازدواج به بالای ۳۰ سال رسیده است. که نشاندهنده پذیرش گستردهتر این سبک زندگی است.
با این حال، زندگی مجردی در کشورهای غربی نیز چالشهای خاص خود را دارد، از جمله هزینههای بالای زندگی برای یک نفر و آنچه برخی کارشناسان آن را «مالیات مجردها» مینامند.
وضعیت تجرد در کشور
در ایران، پدیده تجرد در حال گسترش است و آمارها نشاندهنده کاهش چشمگیر نرخ ازدواج و افزایش سن ازدواج هستند.
دلایل افزایش تجرد در ایران:
مشکلات اقتصادی: این عامل مهمترین دلیل کاهش ازدواج در ایران به شمار میرود. هزینههای بالای شروع زندگی، مسکن، بیکاری و عدم امنیت شغلی، بخش زیادی از جوانان را از تشکیل خانواده بازمیدارد.
اولویتبندی تحصیلات و شغل: بسیاری از جوانان ایرانی، به ویژه زنان، تحصیلات و دستیابی به استقلال شغلی را به عنوان اولویتهای اصلی خود قبل از ازدواج قرار میدهند.
تغییرات فرهنگی و اجتماعی: نگرشها نسبت به ازدواج و زندگی مشترک در حال تغییر است. برخی جوانان تمایل کمتری به پذیرش تعهدات زندگی مشترک دارند و به دنبال استقلال فردی بیشتری هستند.
ترس از ازدواج ناموفق و طلاق: با توجه به افزایش نرخ طلاق (یک از هر دو ازدواج در تهران به طلاق منجر میشود)، برخی جوانان از ورود به زندگی مشترک واهمه دارند.
محدودیتهای اجتماعی برای افراد مجرد: برخلاف بسیاری از کشورهای غربی، در ایران زندگی مجردی، به خصوص برای زنان، با چالشها و محدودیتهای اجتماعی و فرهنگی بیشتری همراه است.
پیامدهای زندگی مجردی
پیامدهای فردی:
مزایا: استقلال بیشتر، آزادی در تصمیمگیریها، فرصت برای خودشکوفایی و تمرکز بر علایق شخصی.
معایب: افزایش انزوا و افسردگی، مشکلات مالی (به دلیل نداشتن شریک در هزینهها)، و گاهی احساس طردشدگی اجتماعی.
پیامدهای اجتماعی:
کاهش نرخ زاد و ولد و پیری جمعیت: این یکی از مهمترین نگرانیها در کشورهایی مانند ایران است که با بحران کاهش جمعیت مواجه هستند.
تغییر ساختار خانواده: حرکت از خانوادههای سنتی به سمت خانوادههای هستهای کوچکتر یا زندگیهای تکنفره.
چالشهای اقتصادی: کاهش تقاضا برای برخی کالاها و خدمات مرتبط با خانوادههای پرجمعیت، و تغییر در الگوهای مصرف.
افزایش آسیبهای اجتماعی: در برخی موارد، افزایش تجرد قطعی میتواند به افزایش آسیبهای روانی و اجتماعی منجر شود.
نتیجهگیری
روند رو به رشد زندگی مجردی یک پدیده جهانی است که ریشههای عمیقی در تغییرات اقتصادی، اجتماعی، و فرهنگی دارد. در حالی که در کشورهای غربی این سبک زندگی بیشتر به عنوان یک انتخاب فردی با مزایا و معایب خاص خود پذیرفته شده است، در ایران، این پدیده بیشتر به دلیل فشارها و چالشهای اقتصادی و اجتماعی در حال گسترش است و با مقاومتها و قضاوتهای فرهنگی نیز همراه است. درک این تفاوتها و پرداختن به ریشههای اصلی این پدیده برای سیاستگذاریهای اجتماعی و اقتصادی در هر دو منطقه اهمیت فراوانی دارد .
واهب 
بیان دیدگاه