رشد اقتصادی پایدار و افزایش تولید ناخالص داخلی، همواره از اهداف اصلی سیاستگذاران در هر کشوری بوده است. در کشور ما نیز، با توجه به چالشهای اقتصادی موجود، بحث تحریک تولید و رفع موانع آن از اهمیت ویژهای برخوردار است. در این میان، برخی معتقدند که یکی از اصلیترین موانع بر سر راه رشد تولید، وجود بازارهای سوداگری و فعالیتهای غیرمولد است که سرمایهها را از بخش تولید به سمت خود جذب میکند. این مقاله به بررسی این دیدگاه میپردازد با کنترل و مدیریت این بازارهای سوداگری میتوان به رشد تولید دسترسی پیدا کرد .
رابطه سوداگری و تولید: کشمکش بر سر منابع
سوداگری به معنای کسب سود از طریق نوسانات قیمت داراییها، بدون ایجاد ارزش افزوده واقعی است. این فعالیتها میتوانند در بازارهایی نظیر ارز، طلا، مسکن، خودرو و حتی برخی اوراق بهادار رخ دهند. زمانی که سودآوری در این بازارها به دلیل نوسانات بالا و جذابیتهای کاذب افزایش مییابد، سرمایهها به جای ورود به بخشهای مولد مانند صنعت، کشاورزی و خدمات، به سمت این بازارها سرازیر میشوند. این پدیده دارای پیامدهای منفی متعددی برای تولید است:
انحراف نقدینگی: نقدینگی موجود در جامعه، به جای اینکه در چرخه تولید و سرمایهگذاری مولد قرار گیرد، در دام بازارهای سوداگری افتاده و به جای آنکه به رشد تولید کمک کند، به افزایش قیمتها و ایجاد تورم دامن میزند.
کاهش انگیزه تولید: وقتی سودهای حاصل از فعالیتهای سوداگری بسیار بالاتر از سودهای منطقی و پایدار در بخش تولید باشد، انگیزه برای سرمایهگذاری در تولید و تحمل ریسکهای آن کاهش مییابد.
افزایش هزینههای تولید: نوسانات شدید در بازارهایی مانند ارز و مواد اولیه، برنامهریزی برای تولیدکنندگان را دشوار میکند و هزینههای پیشبینینشدهای را به آنها تحمیل میکند.
راهکارهای کنترل بازار سوداگری
با توجه به این پیامدها، کنترل بازارهای سوداگری میتواند به عنوان یک استراتژی برای هدایت منابع به سمت تولید مطرح شود. این کنترل میتواند از طریق ابزارهای مختلفی صورت گیرد:
سیاستهای پولی و مالی: افزایش نرخ بهره بانکی، محدودیت در عرضه نقدینگی، و وضع مالیات بر عایدی سرمایه در بازارهای سوداگری میتواند جذابیت این بازارها را کاهش دهد.
قوانین و مقررات: وضع قوانین شفاف و سختگیرانه برای مقابله با سفتهبازی، پولشویی و فرارهای مالیاتی در این بازارها، و همچنین نظارت دقیق بر تراکنشها.
شفافیت اطلاعات: افزایش شفافیت در اطلاعات اقتصادی و بازاری، میتواند از ایجاد حبابهای قیمتی کاذب و دستکاری بازار جلوگیری کند.
حمایت از تولید: در کنار کنترل سوداگری، باید همزمان با سیاستهای حمایتی و تشویقی، تولید را جذابتر کرد. این شامل اعطای تسهیلات کمبهره، کاهش بوروکراسی اداری، تضمین ثبات در قوانین و مقررات، و ایجاد فضای کسبوکار مناسب است.
نتیجهگیری
کنترل بازار سوداگری به عنوان یکی از ابزارهای مهم برای هدایت نقدینگی و سرمایه به سمت بخش مولد اقتصاد میتواند در رشد تولید مؤثر باشد. با این حال، این یک راه حل جامع و کامل نیست. برای دستیابی به رشد تولید پایدار، لازم است که سیاستگذاران یک رویکرد چندجانبه اتخاذ کنند. این رویکرد شامل مدیریت هوشمندانه بازارهای سوداگری از طریق ابزارهای مالیاتی، نظارتی و پولی، همراه با حمایت همهجانبه از تولیدکنندگان، رفع موانع بوروکراتیک، و ایجاد فضای کسبوکار باثبات و پیشبینیپذیر است. تنها در سایه چنین نگاه جامعی میتوان انتظار داشت که سرمایهها به جای فعالیتهای غیرمولد، به سمت قلب تپنده اقتصاد یعنی تولید جاری شوند و به رشد و شکوفایی اقتصادی کشور کمک کنند.
واهب 
بیان دیدگاه