بازار مسکن در هر اقتصادی، نقشی حیاتی ایفا میکند و نوسانات آن میتواند بر ابعاد مختلف جامعه از جمله اشتغال، تولید و رفاه عمومی تاثیرگذار باشد. در سالهای اخیر، بازار مسکن کشور با پدیده رکود مواجه شده است. رکود به معنای کاهش حجم معاملات و توقف یا کندی رشد قیمتهاست که در برخی موارد حتی به کاهش قیمتها نیز منجر میشود. شناسایی و درک عوامل موثر بر این رکود، برای فعالان این حوزه، سیاستگذاران و مردم عادی از اهمیت بالایی برخوردار است.
مهمترین عوامل موثر بر رکود معاملات مسکن:
۱. کنترل گردش حساب بانکی و واقعی شدن مالیات بر درآمد:
کنترل دقیق گردش حسابهای بانکی و واقعی شدن نسبی مالیات بر درآمد، نقش بسزایی در شفافیت اقتصادی و جلوگیری از پولشویی دارد. این اقدام میتواند از فرار مالیاتی جلوگیری کرده و منابع مالی لازم برای سرمایهگذاری در زیرساختها و پروژههای مسکن را فراهم آورد. همچنین، با کاهش جذابیت فعالیتهای سوداگرانه و غیرمولد، سرمایهها به سمت تولید هدایت میشوند.
۲. مالیات بر خانههای خالی:
وضع و اجرای موثر مالیات بر خانههای خالی، یکی از ابزارهای مهم برای مقابله با احتکار مسکن و افزایش عرضه واحدهای موجود در بازار است. شناسایی این خانهها و اعمال مالیات بر آنها، میتواند مالکان را به عرضه این واحدها در بازار اجاره یا فروش ترغیب کند و به متعادلسازی عرضه و تقاضا کمک نماید.
۳. اجرایی شدن سامانه املاک و اسکان:
اجرایی شدن کامل سامانه املاک و اسکان و شناسایی دقیق املاک خالی و املاک احتکار شده، گام مهمی در شفافیت بازار مسکن و هدفمندسازی سیاستهاست. با دسترسی به اطلاعات دقیق از واحدهای موجود و مالکان آنها، دولت میتواند برنامهریزی دقیقتری برای کنترل بازار و جلوگیری از فعالیتهای سوداگرانه داشته باشد. این سامانه، پشتوانه اصلی برای اجرای مؤثر مالیات بر خانههای خالی نیز محسوب میشود.
۴. افزایش عرضه زمین:
عرضه کافی و هدفمند زمین با قیمت مناسب، یکی از عوامل کلیدی در کاهش هزینه تمامشده مسکن و افزایش ساخت و ساز است. دولت میتواند با آزادسازی اراضی دولتی، تسریع در فرآیندهای شهرسازی و کاهش بوروکراسی، مسیر را برای توسعه مسکن هموار کند. این اقدام به ویژه برای ساخت مسکن حمایتی و ارزانقیمت، حیاتی است.
۵. تکمیل باقیمانده مسکن مهر:
تکمیل هرچه سریعتر باقیمانده پروژههای مسکن مهر، علاوه بر رفع نیاز بخش قابل توجهی از متقاضیان، میتواند به تزریق واحدهای مسکونی به بازار و کاهش بخشی از تقاضای موجود کمک کند. این پروژهها، با توجه به پیشرفت فیزیکی قابل توجه، پتانسیل بالایی برای تحویل سریع و موثر دارند.
۶ ـ جلوگیری نسبی از ورود بانک ها در معاملات مسکن و افزایش سرمایهگذاری در این بخش نیز از دیگر عواملی است که میتواند نقش بنیادی در ادامه این رکود داشته باشد.
۷. کاهش قدرت خرید مردم عادی نسبت به افزایش حبابی قیمت مسکن:
کاهش قدرت خرید مردم عادی نسبت به افزایش حبابی قیمت مسکن در چند سال گذشته، ریشه بسیاری از مشکلات است. راهکار اصلی برای این معضل، کنترل تورم عمومی، افزایش درآمد واقعی خانوارها از طریق رشد اقتصادی پایدار و متناسبسازی دستمزدها با هزینههای زندگی است. همچنین، ارائه تسهیلات مسکن با نرخ سود پایین و بازپرداخت بلندمدت، میتواند به اقشار ضعیف و متوسط برای خانهدار شدن کمک کند.
در نهایت، بازار مسکن یک بازار پیچیده و متاثر از عوامل متعددی است. درک صحیح این عوامل و اتخاذ تصمیمات هوشمندانه و جامع، میتواند به خروج این بازار از رکود و پویایی مجدد آن کمک کند.
واهب 
بیان دیدگاه