مسئله احتکار املاک و وجود خانههای خالی به عنوان یکی از عوامل مهم در نابسامانی بازار مسکن و افزایش بیرویه قیمتها در سالهای اخیر مطرح بوده است. دولتها همواره به دنبال راهکارهایی برای مقابله با این پدیده و تنظیم بازار مسکن بودهاند. یکی از این راهکارها، راهاندازی «سامانه ملی املاک و اسکان» است که با هدف شفافسازی وضعیت مالکیت و سکونت واحدهای مسکونی و تجاری کشور ایجاد شده است. این مقاله به بررسی اثرگذاری ثبتنام در این سامانه بر عرضه املاک احتکاری و خانه خالی و در نهایت، کاهش قیمت مسکن میپردازد.
اهداف و سازوکار سامانه ملی املاک و اسکان:
سامانه ملی املاک و اسکان، به موجب قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن، با هدف جمعآوری اطلاعات دقیق و جامع از تمامی واحدهای مسکونی و تجاری کشور، وضعیت مالکیت، سکونت و بهرهبرداری آنها ایجاد شده است. بر اساس این قانون، تمامی مالکان مکلف به ثبت اطلاعات املاک خود در این سامانه هستند. عدم ثبتنام یا ارائه اطلاعات نادرست، مشمول جریمههایی از جمله محرومیت از برخی خدمات دولتی و اعمال مالیات بر خانههای خالی خواهد شد.
هدف اصلی از ایجاد این سامانه، شناسایی خانههای خالی و املاک احتکار شده به منظور اعمال سیاستهای مالیاتی و تشویقی برای عرضه آنها به بازار و در نهایت، کمک به تنظیم قیمت مسکن و تسهیل دسترسی متقاضیان واقعی به آن است.
اثرگذاری بر عرضه املاک احتکاری:
یکی از مهمترین اهداف سامانه املاک و اسکان، شناسایی و تحت فشار قرار دادن املاک احتکار شده است. احتکار در بازار مسکن به معنای نگهداری واحدهای مسکونی به امید افزایش قیمت و کسب سود بیشتر، بدون عرضه آنها به بازار برای سکونت یا اجاره است. این امر منجر به کاهش عرضه و افزایش تقاضای کاذب و در نتیجه، افزایش قیمتها میشود.
ثبت اطلاعات در سامانه، امکان شناسایی مالکان دارای چندین واحد مسکونی که آنها را برای مدت طولانی خالی نگه داشتهاند، فراهم میکند. با اعمال مالیات بر خانههای خالی، هزینه نگهداری این املاک برای مالکان افزایش یافته و انگیزه آنها برای عرضه این واحدها به بازار بیشتر میشود. به عبارت دیگر، سامانه میتواند با ایجاد شفافیت و اعمال اهرمهای مالیاتی، هزینه احتکار را افزایش داده و مالکان را به عرضه املاک خود ترغیب کند.
اعمال مالیات بر خانههای خالی، که یکی از ابزارهای اصلی این سامانه است، میتواند تاثیر قابل توجهی بر عرضه این واحدها داشته باشد. مالکان برای جلوگیری از پرداخت مالیات، دو راه پیش رو خواهند داشت: یا ملک خود را به فروش برسانند یا آن را اجاره دهند. هر دو حالت به افزایش عرضه در بازار مسکن منجر خواهد شد. افزایش عرضه، به نوبه خود، میتواند فشار تقاضا را کاهش داده و به تعدیل قیمتها کمک کند.
سامانه ملی املاک و اسکان به عنوان یک ابزار مهم و کارآمد در راستای شفافسازی بازار مسکن و مقابله با احتکار و خانههای خالی، پتانسیل بالایی برای اثرگذاری بر عرضه املاک و در نهایت، کاهش قیمت مسکن دارد. با شناسایی دقیق این املاک و اعمال سیاستهای مالیاتی مناسب، میتوان هزینه نگهداری املاک غیرمولد را افزایش داده و مالکان را به عرضه آنها به بازار ترغیب کرد. با این حال، تحقق کامل این اهداف نیازمند همکاری تمامی ذینفعان، اجرای دقیق و مستمر قوانین و مقررات مرتبط، و توجه به سایر عوامل موثر بر بازار مسکن است. اگرچه نمیتوان انتظار داشت که این سامانه به تنهایی تمام مشکلات بازار مسکن را حل کند، اما میتواند به عنوان یک گام مهم در جهت تنظیم این بازار و تسهیل دسترسی مردم به مسکن مناسب عمل نماید.
واهب 
بیان دیدگاه