مسئله بنگاهداری بانکها و جایگزینی آن با بنگاهسازی از جمله مباحث داغ در حوزه اقتصاد و بانکداری است. در این مقاله، به بررسی ابعاد مختلف این موضوع پرداخته میشود و ضمن تبیین مفاهیم، مزایا و معایب هر یک، به ارزیابی جایگاه این دو رویکرد در بانکداری استاندارد و نظر اقتصاددانان خواهیم پرداخت.
بنگاهداری بانکها: تعریف و چالشها
بنگاهداری بانکها به معنای دخالت مستقیم بانکها در فعالیتهای تولیدی و تجاری است. به عبارت دیگر، بانکها به جای اعطای تسهیلات به بنگاههای اقتصادی، خود به عنوان یک بنگاه اقتصادی وارد عمل میشوند و در حوزههایی مانند صنعت، مسکن، و سایر بخشهای اقتصادی سرمایهگذاری میکنند.
مزایای بنگاهداری بانکها:
سودآوری بیشتر: با توجه به کنترل مستقیم بر فعالیتها، بانکها میتوانند بدون نگاه منافع ملی ، سود بیشتری کسب کنند.
حمایت از صنایع خاص: بانکها میتوانند با سرمایهگذاری در صنایع خاص، به توسعه و رشد آنها کمک کنند.
معایب بنگاهداری بانکها:
تضاد منافع: دخالت در فعالیتهای تولیدی میتواند منجر به تضاد منافع بین وظایف اصلی بانک (مانند اعطای تسهیلات) و فعالیتهای تولیدی شود.
کاهش کارایی تخصیص منابع: بنگاهداری بانکها میتواند منجر به تخصیص ناکارآمد منابع شود و از رشد بخش خصوصی جلوگیری کند.
بنگاهسازی: تعریف و مزایا
بنگاهسازی به معنای حمایت بانکها از ایجاد و توسعه بنگاههای اقتصادی جدید است. در این رویکرد، بانکها به جای ایجاد بنگاههای خود، به عنوان تسهیلگر و تامینکننده مالی برای بنگاههای خصوصی عمل میکنند.
مزایای بنگاهسازی:
افزایش رقابت: با حمایت از بنگاههای کوچک و متوسط، رقابت در بازار افزایش مییابد و به بهبود بهرهوری کمک میکند.
توسعه بخش خصوصی: بنگاهسازی به رشد و توسعه بخش خصوصی کمک کرده و به ایجاد اشتغال منجر میشود.
کاهش ریسک سیستمیک: تمرکز بر اعطای تسهیلات به بنگاههای خصوصی، ریسک سیستمیک را کاهش میدهد.
نظر اقتصاددانان و بانکداری استاندارد
اکثر اقتصاددانان و نهادهای مالی بینالمللی، بنگاهسازی را به بنگاهداری ترجیح میدهند. دلایل این امر عبارتند از:
وظیفه اصلی بانکها: وظیفه اصلی بانکها، تسهیل جریان مالی در اقتصاد و حمایت از بخش خصوصی است. بنگاهداری از این وظیفه اصلی دور میشود.
کاهش ریسک سیستمیک: بنگاهسازی به کاهش ریسک سیستمیک کمک کرده و ثبات سیستم بانکی را افزایش میدهد.
افزایش کارایی: بنگاهسازی به بهبود کارایی تخصیص منابع کمک کرده و به رشد اقتصادی پایدار منجر میشود.
نتیجهگیری
بنگاهسازی به عنوان رویکردی مطلوبتر نسبت به بنگاهداری مورد توجه قرار دارد. در بنگاه سازی بانک میتواند بطور مستقیم نیز به لحاظ عدم ورود بخش خصوصی به صنعت خاص بطور موقت ورود پیدا کرده و پس از رسیدن به بهرهبرداری به اشخاص خصوصی واگذار کند ، با این حال، برای موفقیتآمیز بودن بنگاهسازی، نیاز به ایجاد یک محیط کسبوکار مناسب، بهبود نظام نظارتی بر بانکها و تقویت بخش خصوصی است.
واهب 
بیان دیدگاه