خصوصیسازی بانکها در کشور از بیشاز دو دهه گذشته با هدف افزایش بهرهوری، بهبود خدماترسانی و تقویت بخش خصوصی صورت گرفت. با این حال، عملکرد برخی از بانکهای خصوصی در طی سالهای مزبور ، انتقادات و ابهامات بسیاری را برانگیخته است. این انتقادات عمدتاً به دلیل برخی از آسیبهای اقتصادی ناشی از فعالیت این بانکها است. در این یادداشت، به بررسی اجمالی این آسیبها پرداخته میشود.
آسیبهای اقتصادی ناشی از عملکرد بانکهای خصوصی
توزیع نامناسب تسهیلات:
تمرکز بر بخشهای زود بازده: برخی بانکهای خصوصی به جای سرمایهگذاری در بخشهای تولیدی و زیرساختی، بیشتر به بخشهای زود بازده مانند ساختوساز و خرید و فروش املاک و مستغلات روی آوردند. این امر منجر به ایجاد حبابهای اقتصادی و افزایش قیمتها در این بخشها گردید.
تسهیلات کلان به افراد خاص: برخی بانکها تسهیلات کلان را به افراد خاص ، شرکتهای زیر گروه بانک و بنگاههای بزرگ اختصاص میدهند که این امر میتواند به افزایش نابرابری اقتصادی و تمرکز ثروت در دست عدهای محدود منجر شود.
بنگاهداری:
تخلف از قوانین بانکی: برخی بانکها با ورود به فعالیتهای بنگاهداری، از وظایف اصلی خود که ارائه خدمات بانکی است، دور شدهاند. این امر میتواند به ریسکپذیری بالای بانکها و در نتیجه افزایش احتمال ورشکستگی آنها منجر شود.
تضعیف رقابت: بنگاهداری بانکها میتواند به تضعیف رقابت در بازارهای مختلف منجر شود و منافع مصرفکنندگان را به خطر اندازد.
افزایش مطالبات غیرجاری:
کاهش منابع بانکی: افزایش مطالبات غیرجاری، منابع مالی بانکها را کاهش داده و توانایی آنها را برای ارائه خدمات بانکی محدود میکند.
افزایش ریسک سیستم بانکی: مطالبات غیرجاری میتواند ریسک سیستم بانکی را افزایش داده و ثبات مالی کشور را به خطر اندازد.
راهکارها
برای مقابله با آسیبهای اقتصادی ناشی از عملکرد بانکهای خصوصی، میتوان اقدامات زیر را انجام داد:
تقویت نظارت بر بانکها: نظارت دقیق و مستمر بر عملکرد بانکها و برخورد قاطع با تخلفات آنها
شفافسازی عملکرد بانکها: الزام بانکها به ارائه اطلاعات شفاف و دقیق درباره عملکرد خود
تغییر رویه اعطای تسهیلات: تمرکز بر اعطای تسهیلات به بخشهای تولیدی و زیرساختی
محدود کردن فعالیتهای بنگاهداری بانکها: ممنوعیت ورود بانکها به فعالیتهایی که خارج از حیطه وظایف اصلی آنها است
تقویت سرمایه بانکها: الزام بانکها به افزایش سرمایه برای کاهش ریسک ورشکستگی
نتیجهگیری
عملکرد برخی از بانکهای خصوصی در کشور ، آسیبهای جدی از جمله ورود به بازار املاک و مستغلات و تخصیص وام به شرکتهای زیر گروه وغیره و عدم پیگیری کافی در استرداد وام های پرداختی و در نهایت افزایش مطالبات معوقه ، به اقتصاد کشور وارد کرده است. برای رفع این مشکلات، نیازمند اتخاذ تدابیر جدی و اصلاح ساختاری و بنیادی در نظام بانکی کشور هستیم.
واهب 
بیان دیدگاه