مطابقت سیستم بازنشستگی کشور با کشورها دیگر

سیستم بازنشستگی، یکی از ارکان اصلی تأمین اجتماعی است که به منظور تأمین معاش و رفاه بازنشستگان طراحی شده است. با توجه به تغییرات جمعیتی، اقتصادی و اجتماعی، نظام‌های بازنشستگی در کشورهای مختلف با چالش‌های متفاوتی روبرو هستند. در این مقاله، به سیستم بازنشستگی کشور با دیگر کشورهای پرداخته و نقاط قوت و ضعف هر یک را بررسی خواهیم کرد .
سیستم بازنشستگی کشور به طور عمده بر اساس مدل تقسیمی طراحی شده است. در این مدل، مستمری بازنشستگی بر اساس میانگین حقوق دریافتی در چند سال آخر اشتغال محاسبه می‌شود. از جمله ویژگی‌های بارز سیستم بازنشستگی کشور می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
پوشش گسترده: سیستم بازنشستگی کشور پوشش گسترده‌ای دارد و بخش قابل توجهی از نیروی کار را تحت پوشش قرار می‌دهد.
وابستگی به بودجه دولت: تأمین منابع مالی سیستم بازنشستگی به شدت به بودجه دولت وابسته است که این امر، پایداری سیستم را در بلندمدت با چالش مواجه می‌کند.
کسری بودجه مزمن: به دلیل افزایش امید به زندگی، کاهش نرخ تولد و ناکارآمدی‌های مدیریتی، سیستم بازنشستگی با کسری بودجه مزمن مواجه است.

سیستم‌های بازنشستگی در بعضی از کشورهای دیگر ، مدل‌های مختلفی از سیستم بازنشستگی وجود دارد که هر کدام مزایا و معایب خاص خود را دارند. برخی از مهم‌ترین این مدل‌ها عبارتند از:
مدل سرمایه‌ای: در این مدل، هر فرد در طول دوران اشتغال خود بخشی از حقوق خود را به یک حساب شخصی واریز می‌کند و این مبلغ به همراه سود حاصل از سرمایه‌گذاری، در زمان بازنشستگی به وی پرداخت می‌شود.
مدل ترکیبی: این مدل تلفیقی از مدل‌های تقسیمی و سرمایه‌ای است و سعی دارد مزایای هر دو مدل را در خود جمع کند.
نقاط ضعف سیستم بازنشستگی کشور نسبت به کشورهای پیشرفته
وابستگی شدید به بودجه دولت: این وابستگی، پایداری سیستم را در بلندمدت به خطر می‌اندازد.
مدیریت دولتی و عدم شفافیت در عملکرد صندوق‌ها، به فساد و ناکارآمدی منجر شده است.
کاهش بازدهی سرمایه‌گذاری‌ها: نوسانات بازارهای مالی و بازدهی سرمایه‌گذاری‌های صندوق‌ها را کاهش داده است.
برای بهبود وضعیت سیستم بازنشستگی ، می‌توان اقدامات زیر را انجام داد:
تغییر ساختار صندوق‌ها: به سمت ترکیبی از مدل‌های تقسیمی و سرمایه‌ای حرکت کرد، به این نحو که بخشی از درآمد فرد در قالب سرمایه ای از بدنه درآمد فرد بدون احتساب مالیات جدا شده و در یک حساب جداگانه نگهداری می‌شود که فرد شخصاً می‌تواند به سرمایه‌گذاری خاص را بر آن به پردازد و مجاز به خروج وجوه آنرا تا مقطع بازنشستگی ندارد و در شرایط ویژه در دوران کار به شکل امانت قابل برداشت است .
افزایش سن بازنشستگی: با توجه به افزایش امید به زندگی، افزایش تدریجی سن بازنشستگی می‌تواند به تعادل بین تعداد افراد شاغل و بازنشسته کمک کند.
تنوع‌بخشی به منابع مالی: علاوه بر دریافت حق بیمه از کارمندان و کارفرمایان، می‌توان کاهش داده و به تبع آن میزان مبلغ بازنشستگی متناسب با توانایی صندوق تنظیم نمود .
سیستم بازنشستگی کشور با چالش‌های جدی روبرو است و برای بهبود وضعیت آن، نیاز به اصلاحات اساسی است. با الگوگیری از سیستم‌های موفق کشورهای پیشرفته و اتخاذ تدابیر مناسب، می‌توان به پایداری و کارآمدی بیشتر سیستم بازنشستگی کشورامیدوار بود.